🔴 रायगड लोकधारा वृत्त :
कैलासराजे घरत / रायगड जिल्हा प्रतिनिधी : ‘7/12 उतारा’ आणि अहिल्याबाई होळकर यांच्यात थेट शासकीय संबंध नसला तरी, एका लोकप्रिय कथेनुसार अहिल्याबाईंनी जनतेसाठी लावलेल्या १२ झाडांच्या नोंदीवरून ‘सातबारा’ हा शब्द आला असावा, जिथे ७ झाडे (गरीबासाठी) आणि ५ झाडे (सरकारसाठी) अशा नोंदी होत्या, आणि याच संकल्पनेतून नंतरच्या काळात जमीन-मालकीच्या नोंदी ठेवण्यासाठी ‘गाव नमुना क्र. ७’ (हक्क नोंद) आणि ‘गाव नमुना क्र. १२’ (पिकांची नोंद) एकत्र करून ‘सातबारा उतारा’ तयार झाला, असे मानले जाते.
कथेनुसार संबंध:
१२ झाडे: अहिल्याबाई होळकरांनी प्रजेला १२ फळझाडे लावण्यासाठी दिली होती.
७ (गरीबासाठी) आणि ५ (सरकारसाठी): त्यातील ७ झाडांची फळे गरीब लोक स्वतःसाठी ठेवत आणि ५ झाडांची फळे सरकारकडे जमा करत.
नोंदी: या व्यवस्थेची नोंद ठेवण्यासाठी एक दस्तऐवज तयार केला गेला, ज्यातून ‘सातबारा’ हा शब्द आला असावा असे म्हटले जाते.
शासकीय आणि तांत्रिक संबंध:
गाव नमुना ७ (सात): यात जमीन मालक आणि त्याचे हक्क यांची नोंद असते.
गाव नमुना १२ (बारा): यात पिकांची माहिती (पिकाचा प्रकार, क्षेत्र) नोंदवलेली असते.
एकत्रित दस्तऐवज: या दोन्ही नमुन्यांना एकत्र करून ‘सातबारा उतारा’ (7/12 Utara) तयार होतो, जो जमिनीच्या मालकी हक्क आणि लागवडीची माहिती देणारा महत्त्वाचा कागद आहे.
थोडक्यात, ‘सातबारा’ हा शब्द अहिल्याबाईंच्या ‘१२ झाडांच्या’ कथेवर आधारित लोकश्रद्धा आहे, तर शासकीय व्यवस्थेत ‘गाव नमुना ७’ आणि ‘गाव नमुना १२’ मिळून तो जमिनीचा उतारा बनतो.
