🔴 रायगड लोकधारा वृत्त :
कैलासराजे घरत / रायगड जिल्हा प्रतिनिधी : डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि महिला मुक्तीचा नवा अध्याय: भारतात स्त्रीस्वातंत्र्य, स्त्रीमान आणि स्त्रीअधिकार यांचा खरा पाया घालणारा नेता कोण? असा प्रश्न विचारला तर उत्तर एकच येतं, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर. त्यांचं काम फक्त शोषित समाजापुरतं नव्हतं. ते संपूर्ण भारतातील महिलांच्या जीवनाला नवी दिशा देणारे परिवर्तनकारक होते.१. हिंदू कोड बिल: भारतीय महिलांना दिलेली सर्वात मोठी भेट
भारताच्या इतिहासात पहिल्यांदाच स्त्रियांना विवाह, घटस्फोट, वारसा, संपत्ती या सर्वांवर स्वतंत्र हक्क देणारा कायदा बाबासाहेबांनी तयार केला. हे बिल त्या काळात इतकं क्रांतिकारी होतं की अनेकांनी त्याला विरोध केला. बाबासाहेबांनी मात्र ठामपणे सांगितलं: “स्त्रियांना समान हक्क दिल्याशिवाय समाज प्रगत होऊ शकत नाही.” हिंदू कोड बिलामुळे भारतीय महिलांना १) वारशाचा अधिकार २) घटस्फोटाचा कायदेशीर हक्क ३) पुनर्विवाहाचा अधिकार ४) संपत्तीमध्ये समान हक्क मिळाले. आज जे अधिकार आपल्याला सहज मिळतात, त्यामागे बाबासाहेबांची दूरदृष्टी होती. ५) मातृत्व रजा आणि महिलांच्या कामाची सुरक्षितता:
बाबासाहेब कामगारमंत्री असताना त्यांनी “मातृत्व रजा” कायदा आणला. या कायद्याने महिलांना प्रसूतीच्या काळात पगारी रजा, आरोग्यसुविधा आणि रोजगार सुरक्षा मिळाली. तेव्हा भारतात महिलांसाठी कामाच्या ठिकाणी कोणतीही सुरक्षितता नव्हती. बाबासाहेबांनी हा मोठा बदल घडवला. ६) स्त्री-पुरुष समानतेचा संविधानिक पाया: भारताच्या संविधानात स्त्रियांना समान हक्क, समान संधी आणि भेदभावाविरुद्ध संरक्षण देणारे कलम बाबासाहेबांनीच तयार केले. ते म्हणायचे: “समाजाची प्रगती स्त्रियांच्या प्रगतीवर ठरते.” ७) बालविवाह, बहुपत्नी प्रथा आणि अन्यायाविरुद्ध कठोर भूमिका बाबासाहेबांनी स्त्रियांवर होणाऱ्या अत्याचारांच्या मुळावर घाव घातला. त्यांनी स्पष्ट सांगितलं की स्त्रीला स्वतंत्र अस्तित्व आहे आणि तिला पुरुषाच्या दयेवर जगावं लागणार नाही. त्यांच्या चळवळीमुळे अनेक ठिकाणी बहुपत्नी प्रथा, बालविवाह, विधवांचे अत्याचार कमी झाले. ८) शिक्षणाला सर्वोच्च स्थान: बाबासाहेबांना माहित होतं की स्त्री सुशिक्षित झाली तर संपूर्ण कुटुंब सुशिक्षित होतं. त्यांनी देशभर स्त्रीशिक्षणासाठी प्रबोधन केलं, शाळा-कॉलेजांमध्ये प्रवेशाची मागणी केली आणि महिलांना उच्च शिक्षण घेण्यासाठी प्रोत्साहित केलं. ९) महिलांना राजकीय आवाज दिला: बाबासाहेबांनी स्त्रियांना मतदानाचा हक्क, निवडणुकांमध्ये संधी आणि निर्णय प्रक्रियेत स्थान मिळवून दिलं. त्यांच्या मताने स्त्री ही फक्त घराची जबाबदारी घेणारी नसून समाज आणि देश घडवणारी शक्ती आहे. भारतातील आधुनिक स्त्री जे अधिकार आज उपभोगते, ते सहज मिळाले नाहीत. त्या अधिकारांच्या मागे एक नेता उभा होता. ज्याने न्याय, समानता आणि स्वाभिमान महिलांच्या हातात ठेवला.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी भारतीय महिलांना दिलेली ही देणगी शतकानुशतके स्मरणात राहील. स्त्रीशक्तीला खऱ्या अर्थाने उभारी देणाऱ्या या महामानवाला विनम्र अभिवादन. महाराष्ट्र भूषण-आचार्य अत्रे उत्कृष्ट पत्रकारिता पुरस्कार विजेते पत्रकार कैलासराजे निर्मला कमलाकर घरत.
