रायगड लोकधारा वृत्तसेवा :
पत्रकार कैलास राजे घरत /
जागतिक वन दिन…! “झाडे लावा, झाडे जगवा ! पृथ्वी वाचवा….. निसर्ग आणि मानव यांचे नाते अनादी काळापासून आहे. मानवाच्या विकासात जंगलांचा मोलाचा वाटा आहे. मात्र, वाढते शहरीकरण आणि औद्योगिकरणामुळे आपण या हिरव्या संपत्तीकडे दुर्लक्ष करत आहोत. याच पार्श्वभूमीवर, वनसंवर्धनाबाबत जनजागृती करण्यासाठी २१ मार्च हा दिवस ‘जागतिक वन दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. जंगलांचे महत्त्व: जंगलांना ‘पृथ्वीची फुफ्फुसे’ म्हटले जाते. आपण श्वासाद्वारे जो ऑक्सिजन घेतो, तो या झाडांमुळेच मिळतो. इतकेच नाही तर: जैवविविधतेचे रक्षण: लाखो प्राणी, पक्षी आणि कीटक यांचे जंगल हे नैसर्गिक निवासस्थान आहे.
हवामान बदल: वाढत्या जागतिक तापमानाला (Global Warming) रोखण्यासाठी जंगले कार्बन शोषक म्हणून काम करतात.
पाणी साठा: जमिनीतील पाण्याची पातळी टिकवून ठेवण्यासाठी आणि पावसाचे चक्र नियमित ठेवण्यासाठी वने महत्त्वाची आहेत.
उपजीविका: आजही जगातील एक मोठी लोकसंख्या अन्नासाठी आणि रोजगारासाठी वनांवर अवलंबून आहे. आजची आव्हाने:
आज दरवर्षी लाखो हेक्टर जंगल तोडले जात आहे. वणवे, बेसुमार वृक्षतोड आणि वाढती लोकसंख्या यामुळे नैसर्गिक अधिवास धोक्यात आला आहे. जर जंगले नष्ट झाली, तर केवळ प्राणीच नाही तर मानवी अस्तित्वही संकटात येईल.
आपली जबाबदारी :
जागतिक वन दिन हा केवळ घोषणा देण्याचा दिवस नसून कृती करण्याचा दिवस आहे. आपण आपल्या स्तरावर खालील गोष्टी करू शकतो:
१. जास्तीत जास्त झाडे लावणे आणि ती जगवणे.
२. कागदाचा वापर कमी करणे आणि पुनर्वापर करणे.
३. ‘शाश्वत जीवनशैली’ स्वीकारून पर्यावरणाचे रक्षण करणे.
४. स्थानिक वनांच्या संवर्धनासाठी काम करणाऱ्या संस्थांना मदत करणे.
“वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे वनचरे…” या संत तुकाराम महाराजांच्या उक्तीप्रमाणे आपण निसर्गाला आपले नातेवाईक मानले पाहिजे. आपली पुढची पिढी सुरक्षित आणि निरोगी हवी असेल, तर आजच जंगलांचे रक्षण करण्याची शपथ घेणे काळाची गरज आहे.
